Nid yw sicrhau amgylchedd gwaith diogel ac iach yn ddewisol i gyflogwyr; mae’n ddyletswydd gyfreithiol graidd o dan ddeddfwriaeth iechyd a diogelwch y DU. Mae sawl gofyniad statudol, yn fwyaf nodedig Deddf Iechyd a Diogelwch yn y Gwaith 1974, yn nodi’r hyn y mae’n rhaid i gyflogwyr ei ddarparu i amddiffyn gweithwyr, contractwyr ac unrhyw un yr effeithir arnynt gan eu gweithrediadau.
Mae’r canllaw hwn yn amlinellu’r rhwymedigaethau allweddol a roddir ar gyflogwyr, yr amddiffyniadau sydd ar gael i weithwyr, a’r fframwaith rheoleiddio sy’n gorfodi safonau diogelwch yn y gweithle ledled y UK.
Ai Cyfraith Cyflogaeth Iechyd a Diogelwch yw hi?
Ydy, mae dyletswyddau iechyd a diogelwch wedi’u sefydlu’n gadarn yng nghyfraith cyflogaeth y DU. Mae Adran 2 o’r Ddeddf yn gorchymyn bod rhaid i gyflogwyr, cyn belled ag y bo’n rhesymol ymarferol, sicrhau iechyd, diogelwch a lles pob gweithiwr yn y gwaith.
Mae’r HSE hefyd yn ei gwneud yn glir bod y ddeddf yn berthnasol i gyflogwyr, gweithwyr, a rhai pobl hunangyflogedig, ac yn llywodraethu bron pob amgylchedd gweithle ledled y DU.
O ganlyniad, nid yn unig y mae cydymffurfio â gofynion iechyd a diogelwch yn hanfodol ar gyfer amddiffyn staff ond mae’n rhwymedigaeth gyfreithiol y gellir ei gorfodi drwy gyfraith sifil a throseddol.
Beth yw Deddf Iechyd a Diogelwch yn y Gwaith 1974?
Deddf Iechyd a Diogelwch yn y Gwaith 1974 (HASAWA) yw’r ddeddfwriaeth sylfaenol sy’n llywodraethu diogelwch yn y gweithle yn y DU. Mae’n amlinellu fframwaith eang o gyfrifoldebau i gyflogwyr, gan gynnwys dyletswyddau i amddiffyn gweithwyr, contractwyr ac aelodau’r cyhoedd a allai gael eu heffeithio gan weithgareddau gwaith, yn ogystal â chyfrifoldebau i weithwyr eu dilyn.
Cefnogir y Ddeddf gan reoliadau ychwanegol sy’n ymdrin â risgiau penodol yn y gweithle, megis Rheoliadau’r Gweithle (Iechyd, Diogelwch a Lles) 1992, Rheoliadau Offer Sgrin Arddangos 1992 (a ddiwygiwyd yn 2002), Rheoliadau PPE 1992, a RIDDOR 1995.
Beth yw Cyfrifoldebau’r Cyflogwr o dan Ddeddf Iechyd a Diogelwch yn y Gwaith 1974?
Rhaid i gyflogwyr fabwysiadu dull rhagweithiol a strwythuredig o reoli diogelwch. Mae cyfrifoldebau allweddol yn cynnwys:
1. Darparu Amgylchedd Gwaith Diogel
Mae’r Ddeddf yn ei gwneud yn ofynnol i gyflogwyr gynnal safleoedd, systemau gwaith ac offer diogel. Mae’r HSE yn nodi bod cyflogwyr yn gyfrifol am ddarparu a chynnal a chadw peiriannau a systemau gwaith sydd, cyn belled ag y bo’n rhesymol ymarferol, yn ddiogel ac nad ydynt yn peri unrhyw risgiau iechyd.
2. Cwblhau Asesiadau Risg a Rheoli Peryglon
Mae canllawiau’r HSE yn cadarnhau bod yn rhaid i gyflogwyr asesu risgiau a chymryd camau i atal niwed fel rhan o reoli diogelwch hanfodol.
3. Darparu Hyfforddiant, Cyfarwyddyd a Goruchwyliaeth
Rhaid i gyflogwyr sicrhau bod staff yn derbyn digon o wybodaeth a hyfforddiant i gyflawni eu rolau’n ddiogel.
4. Bodloni Safonau Lles yn y Gweithle
O dan Reoliadau’r Gweithle (Iechyd, Diogelwch a Lles) 1992, rhaid i gyflogwyr ddarparu:
- Awyru digonol
- Tymheredd a golau addas
- Glanweithdra a hylendid
- Yfed dŵr
- Toiledau a chyfleusterau golchi
5. Diogelu Defnyddwyr Offer Sgrin Arddangos (DSE)
Mae Rheoliadau DSE 1992 (a ddiwygiwyd yn 2002) yn ei gwneud yn ofynnol i gyflogwyr asesu risgiau gweithfannau, darparu offer priodol a chynnig profion llygaid i ddefnyddwyr DSE rheolaidd.
Diweddarwyd y Rheoliadau DSE yn 2002 i adlewyrchu defnydd modern o gyfrifiaduron, gan ehangu’r diffiniad o ‘ddefnyddwyr DSE’ a chryfhau’r gofynion ar gyfer asesiadau gweithfannau ac arferion sgriniau arddangos diogel.
6. Darparu Offer Diogelu Personol (PPE)
O dan Reoliadau PPE yn y Gwaith 1992, rhaid i gyflogwyr gyflenwi PPE addas yn rhad ac am ddim, sicrhau ei fod yn ffitio’n gywir a darparu hyfforddiant ar ei ddefnydd.
Diweddarwyd y Rheoliadau Offer Diogelu Personol yn y Gwaith yn 2022, gan ymestyn cyfrifoldebau Offer Diogelu Personol y tu hwnt i weithwyr i gynnwys pob ‘gweithiwr’, megis staff achlysurol, asiantaeth, a staff dim oriau. Rhaid i gyflogwyr bellach ddarparu Offer Diogelu Personol addas, yn rhad ac am ddim, i’r grŵp ehangach hwn a sicrhau ei fod yn cael ei gynnal a’i gadw’n ddigonol, ei ffitio, a’i gefnogi â hyfforddiant.
7. Adrodd am Ddamweiniau a Digwyddiadau
Mae Rheoliadau Adrodd Anafiadau, Clefydau a Digwyddiadau Peryglus (RIDDOR) yn ei gwneud yn ofynnol i gyflogwyr adrodd am anafiadau, afiechydon a digwyddiadau peryglus penodol. Disodlodd RIDDOR 2013 fersiynau cynharach (1995, ac ati) ac mae’n parhau mewn grym.
Beth yw Cyfrifoldebau Cyflogeion mewn Gweithle Diogel?
Mae gan weithwyr ddyletswyddau cyfreithiol hefyd. Mae’r HSE yn nodi bod yn rhaid i weithwyr:
- Cymryd gofal rhesymol am eu hiechyd a’u diogelwch eu hunain
- Cydweithio â chyflogwyr ar fesurau diogelwch
- I beidio â chamddefnyddio offer diogelwch
Mae’r dyletswyddau hyn yn cefnogi cyflogwyr i gynnal cydymffurfiaeth a sicrhau bod diogelwch yn y gweithle yn gyfrifoldeb ar y cyd.
Mae’r HSE hefyd yn nodi bod yn rhaid i weithwyr gydymffurfio â gofynion hyfforddi, adrodd am beryglon, a gweithio mewn modd sy’n cefnogi rhwymedigaethau cyfreithiol y cyflogwr.
Pwy sy’n Gorfodi Rheoliadau Iechyd a Diogelwch?
Mae hyn yn amrywio yn dibynnu ar y math o sefydliad sydd gennych; mae’r HSE yn nodi y gallai fod yn HSE, awdurdod lleol, neu gorff gorfodi arall. Mae’r HSE yn cynnal rhestr gynhwysfawr o sefydliadau sy’n gorfodi’r rheoliadau.
I gyflogwyr, gall craffu rheoleiddiol fod yn cymryd llawer o amser ac yn gostus, yn enwedig lle nodir bylchau cydymffurfio.
Nid yn unig mae cydymffurfio â chyfraith iechyd a diogelwch yn rhwymedigaeth statudol i gyflogwyr ond yn rhan sylfaenol o gynnal gweithle diogel, effeithlon a chydymffurfiol â’r gyfraith.
Mae’r gofynion a nodir o dan Ddeddf Iechyd a Diogelwch yn y Gwaith 1974 a’i rheoliadau cysylltiedig yn helaeth, a gall canlyniadau diffyg cydymffurfio fod yn sylweddol, yn amrywio o orfodi rheoleiddiol i atebolrwydd sifil.
Mae mabwysiadu dull rhagweithiol o reoli risg, hyfforddiant a lles yn y gweithle yn hanfodol. Yn yr un modd, mae sicrhau bod polisïau, gweithdrefnau a systemau adrodd eich sefydliad yn parhau i fod yn gyfredol â’r ddeddfwriaeth gyfredol yn allweddol i amddiffyn eich gweithwyr a’ch busnes.
Sut Gallwn Eich Helpu i Barhau i Gydymffurfio
Os ydych chi’n ansicr ynghylch eich rhwymedigaethau neu os oes angen cymorth wedi’i deilwra arnoch i sicrhau cydymffurfiaeth lawn, mae ein harbenigwyr gyfraith cyflogaeth yma i gynorthwyo.
Cysylltwch â Harding Evans heddiw am gyngor clir ac ymarferol.
