Gallwch roi eiddo rhent mewn ymddiriedolaeth, ac nid oes ots am ba hyd rydych wedi bod yn berchen arno. Y cwestiwn anoddach yw a ddylech chi wneud hynny. I’r rhan fwyaf o landlordiaid, mae symud eiddo i ymddiriedolaeth yn golygu cost treth ymlaen llaw. Wedyn mae gan yr ymddiriedolaeth ei rhwymedigaethau treth a gweinyddol ei hun cyhyd ag y mae’n dal yr eiddo.
Mae’r canllaw hwn ar gyfer landlordiaid sydd ag eiddo rhent yng Nghymru neu Loegr ac sy’n ystyried ei basio ymlaen. Mae’n egluro sut mae ymddiriedolaeth yn gweithio, y dreth wrth roi’r eiddo i mewn ac wrth i’r ymddiriedolaeth weithredu, a’r camau ymarferol (eich morgais, eich deiliaid contract, cofrestru). Mae hefyd yn egluro pryd nad ymddiriedolaeth yw’r dewis cywir.
Beth yw ymddiriedolaeth?
Trefniant cyfreithiol yw ymddiriedolaeth lle mae un person (y setlwr) yn trosglwyddo asedau i eraill (yr ymddiriedolwyr) i’w dal er budd trydydd grŵp (y buddiolwyr). Unwaith y bydd yr eiddo mewn ymddiriedolaeth, yr ymddiriedolwyr yw’r perchnogion cyfreithiol. Gallwch fod yn ymddiriedolwr, ond nid chi yw’r perchennog mwyach.
Mae dwy ffordd o sefydlu un:
- Caiff ymddiriedolaeth oes ei chreu nawr, tra byddwch yn fyw, fel arfer drwy weithred ymddiriedolaeth.
- Caiff ymddiriedolaeth ewyllys ei hysgrifennu yn eich ewyllys, a dim ond pan fyddwch yn marw y daw i rym.
Mae’r canllaw hwn yn canolbwyntio ar ymddiriedolaethau oes, yn bennaf ymddiriedolaethau dewisol. Dyma’r dewis mwyaf cyffredin ar gyfer eiddo rhent oherwydd eu bod yn rhoi’r hyblygrwydd mwyaf i ymddiriedolwyr. Caiff ymddiriedolaethau noeth ac ymddiriedolaethau buddiant oes eu trethu’n wahanol. Felly os ydych yn ystyried un o’r rheini, gofynnwch am gyngor ar y strwythur penodol.
Pam rhoi eiddo rhent mewn ymddiriedolaeth?
Dyma’r prif resymau pam mae landlordiaid yn ystyried ymddiriedolaeth:
- Lleihau treth etifeddiant. Os byddwch yn goroesi’r trosglwyddiad am saith mlynedd, mae gwerth yr eiddo ar adeg y trosglwyddiad yn dod allan o’ch ystâd. Mae unrhyw dwf mewn gwerth ar ôl y trosglwyddiad yn cronni o fewn yr ymddiriedolaeth yn hytrach nag yn eich ystâd.
- Trosglwyddo cyfoeth tra’n cadw rheolaeth. Chi sy’n penderfynu pwy all elwa nawr, a gallwch fod yn un o’r ymddiriedolwyr. Dylech gael o leiaf ddau ymddiriedolwr, gan fod angen dau fel arfer i werthu tir. Dylech hefyd adael llythyr dymuniadau i’w harwain.
- Hyblygrwydd. Mewn ymddiriedolaeth ddewisol, yr ymddiriedolwyr sy’n penderfynu pa fuddiolwyr sy’n cael incwm neu gyfalaf, a phryd. Gall y buddiolwyr hynny gynnwys eich plant a’ch wyrion. Mae hynny’n addas i aelodau ifanc neu agored i niwed o’r teulu ac i amgylchiadau na allwch eu rhagweld.
- Osgoi profiant ar yr eiddo. Nid yw eiddo mewn ymddiriedolaeth oes yn rhan o’ch ystâd. Felly gall yr ymddiriedolwyr barhau i’w osod neu ei werthu heb aros am brofiant. Mae hyn yn osgoi’r oedi sy’n codi pan na ellir gwerthu eiddo nes bod profiant wedi’i roi. Mae eiddo rydych yn dal yn berchen arno’n bersonol yn mynd drwy brofiant ar eiddo rhent yn ôl yr arfer.
- Rhywfaint o ddiogelwch i fuddiolwyr. Nid oes unrhyw fuddiolwr yn berchen ar yr eiddo. Felly, fel arfer, ni all eu credydwyr ei hawlio os ydynt yn mynd yn fethdalwyr. Mae wedi’i ddiogelu’n well ar ysgariad na phe bai’n eiddo iddynt yn llwyr, ond gall llys teulu ei ystyried o hyd. Os yw hyn yn bryder, siaradwch â’n cyfreithwyr cyllid teulu. Nid yw bod yn fuddiolwr posibl fel arfer yn effeithio ar fudd-daliadau prawf modd, ond gall taliadau o’r ymddiriedolaeth wneud hynny.
Nid yw ymddiriedolaeth yn ffordd ddibynadwy o osgoi ffioedd cartref gofal. Gall awdurdodau lleol ystyried rhoi asedau mewn ymddiriedolaeth yn amddifadu bwriadol o asedau, ac nid oes terfyn saith mlynedd ar gyfer y rheol honno.
Gadewch i ni edrych ar hyn yn fanylach.
Treth etifeddiant pan fyddwch yn gwneud y trosglwyddiad
Mae rhoi eiddo mewn ymddiriedolaeth ddewisol yn cyfrif fel trosglwyddiad oes trethadwy at ddibenion treth etifeddiant. Mae hynny’n golygu y gall treth fod yn ddyledus ar unwaith, nid dim ond ar eich marwolaeth.
- Hyd at y band cyfradd dim: nid oes treth yn ddyledus ar y trosglwyddiad. Y band cyfradd dim yw £325,000 ac mae wedi’i rewi tan o leiaf Ebrill 2031. Caiff ei leihau gan unrhyw roddion trethadwy eraill rydych wedi’u gwneud yn ystod y saith mlynedd flaenorol.
- Uwchben y band cyfradd dim: mae treth etifeddiant yn ddyledus ar y gyfradd oes o 20% ar y swm dros ben. Efallai y byddwch yn talu hyn eich hun yn hytrach na bod yr ymddiriedolwyr yn ei dalu o’r ymddiriedolaeth. Os felly, caiff y dreth ei chyfrifo ar sail gros (grossed-up), sy’n cyfateb i 25% o’r swm dros ben.
- Rhoi gwybod: fel arfer, bydd angen rhoi gwybod i CThEF am y trosglwyddiad, hyd yn oed lle nad oes treth yn daladwy. Yr unig eithriad arferol yw pan fo’r gwerth yn gyfforddus o fewn eich band cyfradd dim.
Os ydych yn briod neu mewn partneriaeth sifil, mae gan bob un ohonoch eich band cyfradd dim eich hun. Lle rydych yn berchen ar eiddo ar y cyd, gall pob un ohonoch drosglwyddo eich cyfran.
Os byddwch yn marw o fewn saith mlynedd i’r trosglwyddiad
Os byddwch yn marw o fewn saith mlynedd, caiff y dreth etifeddiant ar y trosglwyddiad ei hailgyfrifo. Codir treth ar y gyfradd marwolaeth o 40% ar y gwerth uwchben y band cyfradd dim, a chaiff yr 20% a dalwyd eisoes ei dynnu. Os byddwch yn marw rhwng tair a saith mlynedd ar ôl y trosglwyddiad, mae rhyddhad tapr yn lleihau’r dreth.
Ni chaiff yr 20% a dalwyd adeg y trosglwyddiad ei ad-dalu os yw’r ffigur wedi’i ailgyfrifo yn is.
Os oedd yr eiddo werth llai na’ch band cyfradd dim, nid oes treth ychwanegol ar y trosglwyddiad ei hun os byddwch yn marw o fewn saith mlynedd. Ond mae’r trosglwyddiad yn defnyddio band cyfradd dim a fyddai fel arall wedi diogelu gweddill eich ystâd. Felly gall eich ystâd dalu mwy.
Os byddwch yn goroesi’r trosglwyddiad am saith mlynedd, mae’n dod allan o’r cyfrifiad o dreth etifeddiant ar eich ystâd.
Taliadau treth etifeddiant parhaus ar yr ymddiriedolaeth
Mae ymddiriedolaeth ddewisol yn talu ei threth etifeddiant ei hun. Ar bob degfed pen-blwydd, mae’n talu hyd at 6% o’r gwerth uwchben y band cyfradd dim. Mae hefyd yn talu tâl ymadael cymesur pan fydd eiddo neu gyfalaf yn gadael yr ymddiriedolaeth. Yn aml, mae’r rhain yn fach neu’n ddim tra bo’r eiddo’n aros o dan y band cyfradd dim. Ond mae gwerth eiddo rhent yn tueddu i gynyddu, felly gall godi uwchben y trothwy.
A allwch chi barhau i gael yr incwm rhent?
Na, nid heb golli’r fantais treth etifeddiant. Efallai y byddwch yn cadw’r rhent, neu y gallwch elwa o’r ymddiriedolaeth. Os felly, mae CThEF yn ei drin fel rhodd gyda budd wedi’i gadw’n ôl (gift with reservation of benefit). Mae’r eiddo wedyn yn cyfrif fel rhan o’ch ystâd pan fyddwch yn marw, hyd yn oed ar ôl saith mlynedd. Gall ein cyfreithwyr treth etifeddiant edrych ar eich ystâd gyfan cyn i chi benderfynu.
Pwyntiau treth ac ymarferol eraill
- Treth enillion cyfalaf. Mae rhoi eiddo i ymddiriedolaeth yn cyfrif fel ei werthu am ei werth ar y farchnad. Felly gall treth enillion cyfalaf fod yn ddyledus ar unrhyw enillion. Fel arfer gallwch hawlio rhyddhad gohirio (holdover relief), sy’n gohirio’r enillion nes bod yr ymddiriedolwyr yn gwerthu neu’n trosglwyddo’r eiddo. Ond ni allwch ei hawlio os gallwch chi, eich priod neu eich partner sifil elwa. Rhaid i chi roi gwybod am unrhyw dreth enillion cyfalaf sy’n ddyledus ar eiddo preswyl yn y DU, a’i thalu, o fewn 60 diwrnod.
- Treth Trafodiadau Tir. Fel arfer, nid yw rhodd heb dalu dim yn gyfnewid yn sbarduno TTT yng Nghymru. Fodd bynnag, os bydd yr ymddiriedolwyr yn ysgwyddo morgais, mae’r ddyled yn cyfrif fel y pris a dalwyd. Felly gall TTT (neu Dreth Dir y Tollau Stamp yn Lloegr) fod yn ddyledus, o bosibl ar y cyfraddau preswyl uwch.
- Eich morgais. Bydd angen caniatâd eich benthyciwr arnoch, ac ni fydd llawer o fenthycwyr prynu i osod yn rhoi benthyg i ymddiriedolwyr. Ar gyfer eiddo â morgais, dyma’r ffactor sy’n penderfynu yn aml.
- Treth incwm ar y rhent. Yr ymddiriedolwyr sy’n cael eu trethu ar yr elw rhent, nid chi. Y gyfradd yw 45% ar gyfer 2026/27 lle mae incwm yr ymddiriedolaeth dros £500. Disgwylir iddi godi i 49% o fis Ebrill 2027 yn dilyn Cyllideb Hydref 2026. Efallai y gall buddiolwyr sy’n talu cyfradd is adhawlio rhywfaint o dreth ar incwm a delir iddynt.
- Cofrestru a ffurflenni. Rhaid cofrestru’r rhan fwyaf o ymddiriedolaethau oes ar Wasanaeth Cofrestru Ymddiriedolaethau CThEF o fewn 90 diwrnod. Rhaid hefyd cofrestru’r trosglwyddiad gyda Chofrestrfa Tir EF. Mae’r ymddiriedolwyr hefyd yn cyflwyno ffurflen dreth ymddiriedolaeth bob blwyddyn.
Beth sy’n digwydd i’ch deiliaid contract?
Mae gosodiadau presennol yn parhau. Nid yw trosglwyddo’r eiddo i ymddiriedolaeth yn dod â chontractau meddiannaeth eich deiliaid contract yng Nghymru i ben. Ond yr ymddiriedolwyr sy’n dod yn landlord, ac mae hynny’n dod â rhwymedigaethau.
Ar gyfer eiddo yng Nghymru:
- Hysbysiad o’r newid: o dan Ddeddf Rhentu Cartrefi (Cymru) 2016, rhaid i’r ymddiriedolwyr roi gwybod i bob deiliad contract am y landlord newydd o fewn 14 diwrnod. Rhaid iddynt hefyd roi cyfeiriad ar gyfer dogfennau. Gall methu â gwneud hyn eu hatal rhag cyflwyno rhai hysbysiadau meddiant yn nes ymlaen.
- Rhentu Doeth Cymru: mae angen i’r ymddiriedolwyr gofrestru fel y landlord, ac mae angen trwydded ar bwy bynnag sy’n rheoli’r gosodiad.
- Blaendaliadau: rhaid i unrhyw flaendal aros wedi’i ddiogelu mewn cynllun awdurdodedig.
Yn Lloegr, mae’r ymddiriedolwyr yn ysgwyddo dyletswyddau’r landlord o dan Ddeddf Hawliau Rhentwyr 2025.
Pryd efallai nad ymddiriedolaeth yw’r dewis cywir
Mae ymddiriedolaeth yn annhebygol o fod yn addas i chi:
- os ydych yn dal i ddibynnu ar yr incwm rhent, oherwydd mae ei gadw’n golygu eich bod yn colli’r fantais treth etifeddiant.
- os oes morgais mawr ar yr eiddo, ac os na fydd eich benthyciwr yn rhoi caniatâd neu y byddai ailgyllido’n gostus.
- os yw’r eiddo werth llawer mwy na’ch band cyfradd dim, ac os yw’r tâl 20% ymlaen llaw yn fwy na’r arbediad tebygol.
- os ydych yn bwriadu gwerthu cyn bo hir, gan y byddai’r ymddiriedolwyr yn wynebu treth enillion cyfalaf ar yr enillion a ohiriwyd.
- os mai eich prif nod yw diogelu’r eiddo rhag ffioedd gofal, gan fod y rheolau amddifadu o asedau yn gwneud hyn yn annibynadwy.
Mae’n bosibl y bydd opsiynau eraill yn fwy addas. Er enghraifft, gallech roi rhodd yn uniongyrchol i blentyn sy’n oedolyn, gosod ymddiriedolaeth yn eich ewyllys, neu brynu yswiriant bywyd i dalu’r risg treth etifeddiant yn ystod y saith mlynedd. Mae gan bob un ei ganlyniadau treth ei hun, felly dylech eu cymharu.
Sut gall Harding Evans helpu
Mae ein tîm Ewyllysiau a Phrofiant yn cynnwys ymarferwyr ymddiriedolaethau ac ystadau. Maent yn cynghori landlordiaid ynghylch a yw ymddiriedolaeth yn iawn iddynt, ac yna’n ei sefydlu. Rydym hefyd yn gweithredu ar ran landlordiaid ar yr ochr eiddo, felly gallwn ymdrin â’r broses gyfan:
Rydym yn cynghori landlordiaid o’n swyddfeydd yng Nghaerdydd, Casnewydd a Phenarth. Cysylltwch â ni i drafod eich opsiynau, gan gynnwys ymgynghoriad 30 munud am ddim.
